Türkiye Parti Sisteminde İstikrar Sorunu

Türkiye siyasetinin en temel sorunlu alanlarından biri parti sistemidir.1946’dan günümüze rekabetçi parti sistemine yönelik olarak askeridarbeler gibi dışsal müdahaleler ve parti iç yapılarındaki içseldinamikler parti sisteminin kurumsallaşamamasına neden olmuştur.Kurumsallaşamama sorununun temel göstergelerinden biri seçmentercihlerindeki hareketlilik ya da oynaklıktır. Bu durum kaçınılmazolarak Türkiye parti siyasetinde dönemsel olarak istikrarsızlığın yaşanmasınan eden olmaktadır. Türkiye parti siyaseti üzerine çalışanuzmanlar oynaklıkta 1990’lara dek sosyal bölünmelerin etkili olduğunubelirtirken, daha sonra ekonomik (işbaşındaki hükümet dönemindekibireysel ekonomik kazanç-kayıp) faktörlerin belirleyiciliğinden sözederler. Bu çalışmada Türkiye parti siyasetinde istikrar sorunugenel değerlendirmenin ardından iller örneğinde incelenmektedir.2002’den 2015’e yapılan 4 genel seçim sonuçları veri alınarak, illerdeki seçmen hareketliliğinin fotoğrafı çekilmekte, parti sisteminde oynaklık çeşitli boyutlarıyla ele alınmaktadır. Batılı siyaset bilimciler parti sistemi istikrarını araştırırken 3 göstergeden yararlanılırlar: Seçimsel oynaklık, partilerin oy esnekliği ve parti desteği değişkeni. Biz de çalışmamızda partiler ve iller özelinde bu göstergeleri karşılaştırmalı olarak değerlendiriyoruz. Yerleşik batı demokrasileriyle karşılaştırıldığında Türkiye’de her 3 göstergenin de yüksek olmasına rağmen, 2000’lerin ortalarından itibaren düşüşe tanık oluyoruz. Bunun nedeni; parti sisteminin kurumsallaşma sürecine girmesidir. Aynı dönemde istikrarsızlık göstergelerinden oynaklığa bakıldığında, en yüksek DEHAP-HDP çizgisinde, en düşük ise CHP’de olduğu görülüyor. CHP’nin oynaklık katsayısının düşüklüğü bu partinin sosyal tabanının yerleşik oluşuyla ilgilidir. Ayrıca, sağ ideolojik bloktaki oynaklığın sola kıyasla daha yüksek oluşu da dikkati çeken bir diğer husus. Partilerin oy esnekliğine baktığımızda, en yüksek MHP, buna karşılık en düşük yine CHP’nindir. Oy desteği değişkeni (parti oyları standart sapması) en düşük olan parti CHP iken, en yüksek AK Parti’nindir. Bu durum CHP’nin sosyal tabanının yerleşikliği, AK Parti’nin ise son seçimde uğradığı ciddi oy kaybıyla yakından ilgilidir. Çalışmanın son kısmında 7 Haziran’da partilerin iller bazında çıkardıkları son milletvekilliklerini illerdeki oy oynaklığı ile ilişkilendirerek, oynaklığın milletvekili dağılımına etkisine yönelik simülasyon yapılmıştır. Simülasyon sonucunda partilerin milletvekili dağılımının çok radikal bir değişime uğramadığı tespit edilmiştir.

Hakkımızda

Özgürlük Araştırmaları Derneği 2014 yılında kurulmuş olan ve klasik liberal bir çizgiden Türkiye'deki Kamu Politikaları Araştırmaları alanındaki boşluğu doldurmak için faaliyetler düzenleyen bir düşünce kuruluşudur.

Haber Kaynağı

Gelişmelerden haberdar olmak için E-posta listemize kaydolun.