ÖAD

FRA



LİSEYE GEÇİŞ SINAVI (LGS): SINAV DEYİP GEÇELİM Mİ?

Giriş

Liberalizm, ideal olarak kişisel tercihlerin dışsal faktörlerden olabildiğince korunması gerektiğini savunur. Tekelci zihniyeti, temel hak ve hürriyetlerin güvenliği ve eşitliğini zedeleyen düşünceleri reddeder.  Tercih ise kişinin kendi serbest iradesiyle seçtiği, hiç kimsenin etkisi ve baskısı altında kalmadan, aldığı kararda hür ve tamamıyla kendisinin sorumlu olmasıdır. Kendi yaşam tarzını kendileri belirleyen ve bunların sorumluluğunu alan bireyler, gerektiğinde farklı alanlara eleştirel ve rasyonel yaklaşabilme becerisi geliştirirler. Geleneksel uygulamaları bir bütün şeklinde mecburi olarak sürdürmeyip, onları geliştirecek katkılar yapabilirler. Böylece bugünlerini istedikleri şekilde yaşama, kişisel bir gelecek hayali kurma, onu gerçekleştirmek için uğraşma ve sonuçta kendi geleceklerini kendileri tayin etme olanaklarına kavuşurlar.

Çocuk yaşta başlayan bireyin kendini inşa süreci bireysel ve rasyonel tercihler aracıyla insan haklarına ve demokratik değerlere dayalı olarak sürdürülmelidir. Böylece zor ve zahmetli bir iş olsa da geleneksel düşünce tarzı ile çağdaş pratikleri bir arada kullanılabileceklerdir. Sonuçta, rasyonel eylemlerinin sorumluluğunu almayı bilen, bireysel tercihleri ve özerkliği mutluğunun önemli bir parçası olarak gören, modern ve demokratik bireylerin varoluşuna kapı aralanmış olacaktır.

Liseye Geçiş Sınavı (LGS)

Bu saiklerle Milli Eğitim Bakanlığı’nın LGS sınavı sonucunda tercih ve yerleştirme işlemlerine ve öğrenci tercihlerini ayırdığı 3 gruba bakalım. Öğrencilerin;

 

1. Grup merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara yönelik 5 tercih,

2. Grup yerel yerleştirme adrese dayalı sistemle öğrenci alan okullara yönelik 5 tercih,

3. Grup pansiyonlu yatılı kalmak isteyen öğrenci alan okullara yönelik 5 tercihte bulunma hakları var.

 

Sınava girsin girmesin yerel yerleştirme başvurusu yapmayı zorunlu kılan sistemde başvuru ekranında da önce 2. Grup yerel yerleştirme ile öğrenci alan okullar tercihi çıkıyor.

Sistem sınava giren öğrenci için başvuru alırken 2-1-3. grup şeklinde tercih sıralaması alırken, yerleştirmeyi 1- 2 – 3. grup şeklinde yapıyor.

 

1. Grup merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okulları tercih etmek isteyenlere, nitelikli olarak sınıflanmış okulları istediği gibi seçme imkânı (5 tercih) verilirken, nitelikli okulların 309’unu Fen Liseleri, 222 tanesini Anadolu Liseleri oluşturuyor. Yani 1367 okulun aslında sadece 531 tanesi “nitelikli okul’’ olarak nitelendirilebilir. Bu da sınava girecek öğrencilerin % 4’ünün sınavla iyi bir liseye yerleşebileceği anlamına gelmektedir.

 

Küçük yerleşim bölgelerinde, hatta iyi düzenleme yapılmayan metropollerde dahi öğrencinin yüksek sınav puanıyla, kısıtlı tercih nedeniyle yerleşememesi, sonrasında yerel yerleştirmede zorunlu kaldığı, kendi kayıt alanında, eğer varsa tercihte bulunabilme dezavantajına dönüşen bir durum söz konusudur.

 

            Dikkat çeken diğer bir husus ise bakanlığın nitelikli gördüğü 836 okulun (İmam-Hatip, Meslek ve Sosyal Bilimler Lisesi) geçmiş yıllardaki yüzdelik sırasıdır. Bu okulların yüzdelik sıralarına baktığımızda gördüğümüz şey, nitelikli sınıfına konulmayan okulların neredeyse tümünden daha az puanla öğrenci aldığı yani öğrenci ve ailelerince talep görmediğidir. Buna karşı bakanlık serbestlikten yana bir tavır yerine uygulanan sınav sisteminden yana bir tutumu tercih etmiştir. İş bu okullara paye dağıtma şeklinin, serbestlik, serbest piyasa ve temel demokrasi ilkelerine göre kusurlu bir tarafı olduğu kesin.

 

2.Grup yerel yerleştirme, adrese dayalı sistemle öğrenci alan okullara yönelik 5 tercih bulunmaktadır. Öğrenci, okul tercihi yaparken önce kendi kayıt alanı olarak tanımlanmış olan liselerden tercih etmek zorunda ama aynı tür okuldan mesela Anadolu Lisesi, en fazla 3 tane tercih edebilir. Komşu kayıt alanı - diğer kayıt alanlarından tercih yapmak için farklı tür program uygulayan lise tercihini şart koşuyor. Böylelikle bir nevi 4 ve 5. tercihlerin adı var kendi yok.

 

            İlk yerleştirmede yerleşemeyenlerin ikinci, üçüncü, dördüncü yerleştirme tercihlerinde 3 tercih yapma hakkı ve bu tercihlerden ilk ikisi kendi kayıt alanından (aynı tür olabilir) bir tercihin ise farklı tür program olması zorunluluğu getirilmiş. Yerleşen adayların nakil başvurularında ise kayıt alanı ve farklı tür tercihten muaf ama aynı okul türünden en fazla iki tercih sınırı koyulmuş. (1.3.h maddesi)

 

Okullarda öğrencilerimize demokrasi bilincini geliştirme ve yaşatmayı amaçladığımız Milli Eğitim Bakanlığının Demokrasi ve Okul Meclisleri Yönergesine bir bakalım istiyorum.

Uygulama İlkeleri (Tebliğler Dergisi : Eylül 2004/2564)

 

Madde 6- Demokrasi ve Okul Meclisleri uygulamasında aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:

a) İnsan hak ve hürriyetlerinin vazgeçilmezliğini ve devredilemezliğini, ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü temel kabul etme,

b) Bireysel, toplumsal, insanî değerlere önem verme,

c) Başkalarının hak ve hürriyetlerine saygı duyma, insanlara eşit ve adil davranma,

d) Bireysel farklılıkları ve ortak hukuk kurallarının gerekliliğini kabul etme,

e) Toplumsal gelişmelere duyarlı olma, barış içerisinde çözümler üretme,

f) Kendi kültürünü bilme, benimseme; farklı kültürleri tanıma ve onlara hoşgörü ile yaklaşma,

g) Eşitlik ilkesine önem verme ve uygulama,

h) Demokratik ilkeleri benimseme ve içerisinde bulunduğu ortamlarda uygulama,

ı) Kişisel sorumluluğun önemine inanma, kişinin sürekli gelişimini ana ilke olarak kabul etme,

j) Her türlü ön yargı ve ayrımcılıktan uzak bir anlayış geliştirme.

 

Milli Eğitim Bakanlığı sınav şeklinin değiştirileceğini ve sınav stresi, kurs, servis meselesinin bitirileceğini iddia etmişti. LGS sınavında özellikle zor ve çok zor kategorisinde soruların olduğu, sayısal kısmın zorluğu çok dillendirildi. Sınav sistemi eğitim öğretim yılı içerisinde değiştirildi. Yeni sistemle ilgili karar sürecinde birbirinden farklı yöntemlerle iş yapboza dönüştü ve uzunca bir süre kaos yaşamamıza neden olundu. Ortaokul öğrencilerinin 4 yıldır gösterdikleri tüm çabalar hiçe sayıldı; psikolojileri bozuldu ve ruhsal dengesi bozulan çocukların ebeveynleri de ne yapacağını şaşırdı.

LGS sınavı, sınav uygulamasından, tercihe, tercihten yerleştirmeye kadarki haliyle karmaşık, zor ve problemli. Ne yazık ki LGS bugüne kadarki uygulanan sınav sistemlerine göre en sorunlu sistem. Test tekniği açısından özellikle sayısal kısım, geçerlik güvenirlik yönünden arızalı; merkezi sınavla öğrenci alan okulların tercihinde, tekelci zihniyetle nitelikli okulların tespiti özürlüdür. Yerleştirme işinde, il ve ilçe milli eğitim müdürlükleri adrese dayalı ve kayıt alanına göre ortaokulları liselerle eşleştirmişler. Bu işi nasıl yaptıkları bilinmemekle birlikte, yerel yerleştirmede adrese dayalı kayıt alanı, semt sınırları ve okulların yerini eşleştirmede yanlış uygulamalara sebep olmuştur. Haliyle objektif kriterleri, eşitliği, adaleti zedeleyen bir durum ortaya çıkmıştır.

Tüm bu yaşananlar sonucundaki fikrim, sınavlı – sınavsız tercihle, yerleştirmedeki uygulamalar eşitlik, adalet, özgürlük, demokrasi ilke ve değerlerinden uzaktır. Özellikle yaşam hakkı, eğitim hakkı ve bu hakların nasıl sürdürüleceği konularında zorunlu olan her şey sorunludur.

                                                                                              

Mahmut Tuğhan Turan

                                                                                                 Psikolojik Danışman


Bu sitede yayınlanan yazılarla ilgili bütün sorumluluk yazarlara ait olup, Özgürlük Araştırmaları Derneği yazarların yazılarından doğabilecek hiç bir hukuki sorumluluğu kabul etmez. Kurumun web sitesine gönderilecek yazılar, editörler kurulu tarafından argümantasyon ve kanıta dayalı olarak değerlendirilir. Ancak düşünce özgürlüğü ilkesi gereği yazarın bakış açısına herhangi bir müdahalede bulunulamaz. Yazılar referans gösterilmeden basılamaz, kopyalanamaz ve paylaşılamaz.

Hakkımızda

Özgürlük Araştırmaları Derneği 2014 yılında kurulmuş olan ve klasik liberal bir çizgiden Türkiye'deki Kamu Politikaları Araştırmaları alanındaki boşluğu doldurmak için faaliyetler düzenleyen bir düşünce kuruluşudur.

Haber Kaynağı

Gelişmelerden haberdar olmak için E-posta listemize kaydolun.